Istorijat tužilaštva     

 

     Tužilačka organizacija u Crnoj Gori kroz svoju istoriju imala je mnogo reformi. Na osnovu pisanih tragova pouzdano se zna da je rad Državnog tužilaštva u Kotoru započeo 28.08.1854.godine pod nazivom PROCURA DI STATO. Kao značajno treba naglasiti da je Zakon o državnom tužilaštvu donijet 21. marta 1929.godine (objavljen u " Službenim novinama " br. 73 od 23. marta 1929. godine ) koji je stupio na snagu 1. aprila 1929.godine, a njegova primjena otpočela je 1. novembra 1934.godine. Tim zakonom na području Crne Gore, izuzev Boke, obrazovana su državna tužilaštva i to kod okružnih, apelacionih i kasacionih sudova. U danima Ustanka do kraja 1941. godine državna tužilaštva organizovana na teritoriji Crne Gore faktički su nestala.

     Na predlog Predsjedništva crnogorske Narodne Skupštine, ukazom br. 24/45.5 od 02. maja 1945. godine, za javnog tužioca Crne Gore imenovan je Živko Žižić.Time je otpočelo da djeluje Javno tužilaštvo Crne Gore kao samostalna institucija pravosuđa u Crnoj Gori, a u toku 1945. godine ustanovljena su okružna i sreska javna tužilaštva u svim mjestima Crne Gore u kojima su tada ustanovljeni okružni i sreski sudovi.

     Promjene u razvoju ukupnog državnog, društvenog, a naročito političko-pravnog sistema, bile su izuzetno dinamične. U zavisnosti od tih promjena kretao se i razvoj pravosuđa, a time i javnog tužilaštva kao državnog organa koji je u širem smislu i organ pravosuđa. Prateći tokove tih promjena može se reći da je razvoj tužilaštva imao nekoliko faza. Prva faza je period od 1945. do 1953./ 54. godine ,druga period od 1954. do 1965. godine, a treća faza od 1965. do 1974. Četvrta faza je od 1974. do 1992. Kada je 5. jula 1975. godine donijet Zakon o javnom tužilaštvu i prvi put uslijedilo uspostavljanje novih odnosa između federacije i republika, materija javnog tužilaštva reguliše se republičkim zakonom. Od 1992. godine računa se poseban period jer je, raspadom SFRJ, formirana nova državna zajednica naroda Srbije i Crne Gore.

     Ustav Republike Crne Gore uredio je načela, a Zakon o državnom tužiocu Crne Gore od 26. jula 1992. godine organizaciju, funkcionisanje rad i ovlašćenja, odnosno konkretnu materiju o tužiocu kao državnom organu u organizaciji vlasti u Crnoj Gori. Tada se, umjesto ranijeg javnog tužioca, ustanovljava Državni tužilac kao samostalni državni organ. Došlo je i do promjene u pogledu sadržine funkcije i prava i ovlašćenja tužioca koja ne pripadaju funkciji krivičnog gonjenja a sadržana su u zastupanju Republike u imovinsko-pravnim odnosima, tako da su preuzeti  uglavnom poslovi Javnog pravobranilaštva koje je ukinuto.

U okviru reformi pravosudnog sistema u procesu demokratizacije i pridruživanja evropskim integracijama i implementacije, u što većoj mjeri, međunarodnih standarda, Skupština Republike Crne Gore 17.12.2003. godine donijela je Zakon o državnom tužiocu. Najvažnije novine u ovom zakonu su :

  • Veći stepen samostalnosti i nezavisnosti u radu;
  • Etičnost i javnost rada;
  • Uvođenje instituta Specijalnog državnog tužioca za suzbijanje organizovanog kriminala;
  • Nove metode u načinu rada i unutrašnje organizacije rada;
  • Funkcionalni imunitet;
  • Disciplinska odgovornost;
  • Novi način izbora nosilaca tužilačke funkcije;
  • Promjena naziva nosioca tužilačke funkcije - Državni tužilac, kao Vrhovni državni tužilac, Viši tužilac, kao Viši državni tužilac, Osnovni tužilac, kao Osnovni državni tužilac;
  • Osnovi za razrješenje;
  • Viši stepen službene tajne i zaštite tajnosti podataka;
  • Uvođenje Tužilačkog savjeta;
  • Utvrđivanje prava i obaveza stalnog stručnog usavršavanja nosilaca tužilačke  funkcije;
  • Ostvarivanje međunarodne saradnje;
  • Finansijska samostalnost;
  • Uvođenje obaveze nošenja službene odjeće.